ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ (İZALE-İ ŞUYU) DAVASI

Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Davası Nedir? Süreç Nasıl İşler?

Gayrimenkul veya menkul mallar üzerinde birden fazla kişinin paydaş (hissedar) olması durumunda, paydaşlar arasında malın kullanımı, paylaşımı veya satışı konusunda zaman zaman anlaşmazlıklar yaşanabilmektedir. Hukukumuzda paylı veya elbirliğiyle mülkiyete konu olan taşınır ve taşınmaz mallardaki bu ortaklığı sona erdiren dava türüne Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Davası denir.

Bu makalemizde, ortaklığın giderilmesi davasının ne olduğu, nasıl açıldığı, paylaşım yöntemleri ve dava sürecine dair merak edilen temel konuları inceleyeceğiz.

Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Davası Nedir?

Ortaklığın giderilmesi davası, bir mala birden fazla kişinin mülkiyet hakkıyla bağlı olması (hisseli tapu veya mirastan kalan mallar gibi) durumunda, hissedarlardan her birinin ortaklığı sonlandırmak amacıyla mahkemeye başvurarak açtığı bir dava türüdür.

Bu dava yenilik doğuran (inşai) nitelikte bir dava olup, tüm paydaşlar için benzer sonuçlar doğurur. Dava sonucunda ortaklık sona erer ve mal ya paydaşlar arasında aynen taksim edilir ya da icra yoluyla satılarak bedeli pay sahiplerine dağıtılır.

Ortaklığın Giderilmesi Yöntemleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu uyarınca ortaklığın giderilmesi iki ana yöntemle gerçekleştirilir:

1. Aynen Taksim (Malın Bizzat Paylaştırılması)

Mahkeme öncelikle malın fiziken/hukuken bölünmesinin mümkün olup olmadığını inceler. Örneğin; geniş bir arazinin imar mevzuatına uygun şekilde paydaş sayısınca parsellere ayrılabilmesi veya bir binadaki bağımsız bölümlerin pay oranlarına göre paylaştırılabilmesi durumunda aynen taksim yoluna gidilir. Paylar arasında değer farkı oluşursa, bu fark para eklenerek (denkleştirme) dengelenir.

2. Satış Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi

Eğer malın aynen bölünmesi mümkün değilse veya bölündüğü takdirde önemli bir değer kaybına uğrayacaksa, mahkeme malın açık artırma usulüyle satılmasına ve elde edilen bedelin paydaşlara hisseleri oranında dağıtılmasına karar verir. Uygulamada en sık rastlanan yöntem budur.

Ortaklığın Giderilmesi Davalarında Bilinmesi Gereken Önemli Hususlar

·        Görevli ve Yetkili Mahkeme: Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkesi'dir. Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

·        Tüm Paydaşların Davaya Dahil Edilmesi: Davanın yürütülebilmesi için tapuda veya mirasçılık belgesinde yer alan tüm paydaşların davaya taraf (davacı veya davalı) olarak dahil edilmesi zorunludur.

·        Muhdesatın Aidiyeti İddiası: Taşınmaz üzerinde bulunan bina, bağ, bahçe gibi yapı ve unsurların (muhdesat) sadece bir veya birkaç paydaşa ait olduğu iddiası varsa, bu durum dava sürecinde dikkate alınır ve gerekirse ayrı bir tespit davasına konu edilir.

Dava Ne Kadar Sürer?

Ortaklığın giderilmesi davalarının süresi; paydaş sayısına, taraf tebligatlarının tamamlanma süresine, bilirkişi incelemelerine ve taşınmazın hukuki durumuna bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Taraflara tebligatların eksiksiz yapılması ve uzman bir avukatla sürecin takibi, davanın makul sürelerde sonuçlanması açısından büyük önem taşır.